Fake News – jak rozpoznać i nie dać się zrobić w balona

Fake News – jak rozpoznać i nie dać się zrobić w balona

Fake News – jak rozpoznać i nie dać się zrobić w balona

  • błąd konfirmacji, efekt potwierdzenia, fake news

Propaganda jest stara jak świat, ale wcześniej nie było technologii, która umożliwiła jej tak szybkie rozprzestrzenianie.

Natalie Nougayrède

Informacja od zarania dziejów stanowi niezwykle potężną siłę. Historia jednego z najokropniejszych jej zastosowań rozpoczęła się w 1930 roku. Wtedy to Joseph Goebbels został odpowiedzialny za propagandę w partii nazistowskiej. Następnie po przejęciu władzy przez NSDAP w roku 1933, Adolf Hitler mianował go ministrem propagandy. Jako pierwszy wykorzystał masowe środki przekazu – prasę, radio, film – do celów dezinformacyjnych na niespotykaną dotąd skalę.

Jak grzyby po deszczu…

Nic tak nie sprzyja powstawaniu fake newsów, jak sytuacje, które budzą w ludziach wielkie emocje. Różnego rodzaju kryzysy i inne dramatyczne wydarzenia są idealnym podłożem dla wzrostu liczby fałszywych informacji. Sprawdzanie smartfona co 5 minut, scrollowanie Facebooka i przeglądanie w napięciu serwisów informacyjnych – znacie to? Tryb czujności po całości! W takim stanie jesteśmy bardzo podatni na bezrefleksyjne przyswajanie nowych informacji oraz ich powielanie. Osoby wpadające w ten wir pociągają za sobą kolejne – stąd też znikające z prędkością światła makarony i papiery toaletowe na pułkach marketów, podczas pojawiania się pierwszych przypadków koronawirusa w Polsce.

Od plotki do fake news

Jak wcześniej wspomniałem, zjawisko fake news jest stare jak świat. Można powiedzieć, że “mamy je w genach”. Gdy w procesie ewolucji udało nam się wykształcić mowę, zaczęliśmy opowiadać historie… Widziałam ostatnio Kamilę i Krzyśka w parku. Coś chyba między nimi jest! Kiedyś siedząc przy ognisku, a teraz raczej przy drinku, opowiadając tego typu historie – puszczaliśmy w obieg plotkę. Plotka to z definicji zmienny komunikat, krążący w wielu wersjach. Określana jest jako narzędzie służące do kształtowania rzeczywistości społecznej – co dodatkowo zaświadcza o sile jej oddziaływania.

Dlaczego fake news staje się viralem?

Poszukujemy krwi AB Rh- dla mojej koleżanki!! Mamy tylko 24h na znalezienie dawców! Przekaż dalej, komu możesz! Więcej szczegółów pod nr 721… – “najlepsze” efekty osiągają takie fake newsy, które potrafią mocno wpłynąć na nasze emocje. Mocne pobudzenie, które dodatkowo wzbudza naszą ekscytację, podziw, a czasem lęk prowadzi do największej liczby udostępnień w mediach społecznościowych.

Inny istotny czynnik stanowi ludzka skłonność, by wierzyć w informacje, które są zgodne z własnymi przekonaniami oraz odrzucać te, które zgodne z nimi nie są. Badacze nazwali to zjawisko efektem potwierdzenia lub błędem konfirmacji. Nie ma zatem znaczenia, czy jest to osoba pracująca na kasie w Biedronce, czy dyrektor banku.

Zobacz wyniki reakcji, komentarzy i udostępnień poniżej. Często powtarzane kłamstwo staje się prawdą? Nie mów, że Ty nigdy w nic nie uwierzyłeś… 😉 Historię o Cristiano Ronaldo i jego hotelach przekształconych na szpitale bez weryfikacji opisała nawet Marca – największe hiszpańskie czasopismo sportowe.

Fake news – formy i rodzaje

Fałszywe informacje możemy spotkać pod wieloma postaciami. Posty z prawdziwą grafiką, ale całkowicie zmieniającym kontekst opisem. Artykuły na stronach, które do złudzenia przypominają największych wydawców. Do tego krzyczące, “clickbaitowe” nagłówki, często pisane CAPS LOCKiem – “UWAGA!! WAŻNE!”.

Świetny poradnik, w którym znajdziecie wiele szczegółów dotyczących różnorodności fake newsów i technicznych sposobów ich wykrycia przygotowała fundacja Panoptykon. Link poniżej.

Kliknij tutaj, aby otworzyć poradnik “Stop dezinformacji.”

Zrób to, zanim uwierzysz i podasz dalej

Wiele artykułów dotyczących sposobów rozpoznania, czy dana informacja jest prawdziwa, czy też stanowi fake news skupia się na podobnych elementach: sprawdź źródło lub sprawdź autora. Niestety nawet poważne serwisy informacyjne, które możemy uważać za rzetelne, wpadają w pułapkę powielania niesprawdzonych informacji opartych na plotkach.

Poniżej przedstawiam Wam 5 porad, które są genialne w swej prostocie i pozwolą Wam wykryć, bądź uchronić się przed większością fake newsów.

  1. Zweryfikuj informację w Google
  2. Sprawdź strony demaskujące fake newsy np. demaskator24.pl.
  3. Edukuj się
    • Dowiedz się, pod jakimi postaciami może kryć się fake news, na jakie szczegóły zwracać uwagę. Możesz to zrobić, czytając wspomniany wyżej poradnik “Stop dezinformacji”.
  4. Zaczekaj
    • Nie zawsze mamy możliwość zweryfikowania informacji. Zwłaszcza jeśli jest to “Super tajny przeciek od przyjaciela premiera”.
  5. Rozwiń krytyczne myślenie
    • Większość fake newsów jest pisana tak, aby wydawały się wiarygodne, dlatego też tak łatwo dać się złapać.
    • Emocje sprawiają, że trudniej nam podjąć racjonalną decyzję, dlatego też celem twórców fake newsów jest zaszokowanie odbiorców.

Fałszywe informacje doskonale maskują się w całym szumie informacyjnym, którym wypełnione są media społecznościowe. Wystarczy, że wideo lub zdjęcie opatrzone zostanie nieprawdziwym, ale za to wpływającym na nasze emocje opisem i gotowe. Bądźcie czujni!

Do następnego!

Źródła do tego wpisu pochodzą z: A short guide to the history of ’fake news’ and disinformation, Plotka jako narzędzie kształtowania rzeczywistości społecznej. Afera Rywina w dyskursie prasowym., TheSun.co.uk, panoptykon.org, Kahneman D., Pułapki myślenia.

0 Comments

Leave Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *